Panik atak, kişinin kendisini yoğun korku ve kaygı içerisinde hissetmesine neden olabilen bir durumdur. Atak sırasında yaşanan bedensel belirtiler çoğu zaman kalp krizi gibi ciddi bir sağlık sorunu yaşandığı düşüncesine yol açabilir. Bu yazıda panik atağın ne olduğu, belirtileri, olası nedenleri ve psikolojik destek süreci hakkında merak edilen temel soruları ele alıyoruz.
Panik Atak Nedir?
Panik atak; belirgin bir tehlike ya da gerçekçi bir tehdit olmamasına rağmen, aniden başlayan yoğun korku, kaygı ve bedensel belirtilerle seyreden bir durumdur. Atak sırasında kişi; kalp krizi geçirdiğini, nefes alamayacağını, bayılacağını ya da ölmek üzere olduğunu düşünebilir. Yaşanan belirtiler oldukça yoğun olsa da panik ataklar çoğu zaman belirli bir süre içerisinde kendiliğinden azalma eğilimi gösterir.
Birçok kişi yaşamı boyunca bir ya da birkaç kez panik atak yaşayabilir. Ancak atakların tekrarlaması, beklenmedik zamanlarda ortaya çıkması ve kişinin sürekli yeni bir atak geçireceği düşüncesiyle yaşamını kısıtlamaya başlaması durumunda, ruh sağlığı alanında değerlendirme yapılması yararlı olabilir.
Panik Atak Belirtileri Nelerdir?
Panik atak belirtileri genellikle birkaç dakika içinde hızla şiddetlenir ve kişiden kişiye farklılık gösterebilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Yoğun korku veya felaket yaşanacağı düşüncesi
- Kontrolünü kaybedeceği ya da öleceği hissi
- Çarpıntı veya kalp atışlarının hızlanması
- Terleme
- Titreme veya sarsılma
- Nefes darlığı ya da boğuluyormuş hissi
- Boğazda düğümlenme hissi
- Göğüste sıkışma veya ağrı
- Bulantı ya da karın bölgesinde rahatsızlık hissi
- Baş dönmesi, sersemlik veya bayılacakmış gibi hissetme
- Ellerde, ayaklarda veya vücudun farklı bölgelerinde uyuşma ya da karıncalanma
- Üşüme veya sıcak basması
- Gerçeklikten kopma (derealizasyon) ya da kendine yabancılaşma (depersonalizasyon) hissi
Panik atak yaşayan kişiler için en zorlayıcı durumlardan biri de, yeni bir panik atak geçirme korkusudur. Bu beklenti kaygısı zamanla kişinin günlük yaşamını, sosyal ilişkilerini ve işlevselliğini olumsuz etkileyebilir.
Panik Atak Neden Olur?
Panik atağın ortaya çıkmasında tek bir neden bulunmamaktadır. Biyolojik, psikolojik ve çevresel birçok etken birlikte rol oynayabilir.
Bunlar arasında:
- Yoğun stres
- Travmatik yaşam olayları
- Uzun süre devam eden kaygı
- Genetik yatkınlık
- İş, okul veya aile yaşamındaki zorlayıcı süreçler
- Uyku düzensizliği
- Aşırı kafein tüketimi
- Bazı fiziksel hastalıklar
yer alabilir. Her panik atak yaşayan kişide aynı nedenlerin bulunması beklenmez. Bu nedenle değerlendirme sürecinin kişiye özgü yürütülmesi önemlidir.
Panik Atak Sırasında Neler Yapılabilir?
Panik atak sırasında hissedilen belirtiler yoğun olsa da genellikle geçicidir. Atak anında aşağıdaki uygulamalar bazı kişiler için rahatlatıcı olabilir:
- Nefesi zorlamadan daha yavaş ve düzenli şekilde almaya çalışmak
- Dikkati çevrede görülen, duyulan veya hissedilen nesnelere yönlendirmek
- Yaşanan belirtilerin panik atakla ilişkili olabileceğini ve zamanla azalacağını kendine hatırlatmak
- Mümkünse güven duyulan bir kişiyle iletişim kurmak
- Atakların tekrarlaması durumunda bir ruh sağlığı uzmanına başvurmak
Bu öneriler profesyonel değerlendirmenin yerine geçmez; ancak atak sırasında kişinin kendini daha güvende hissetmesine yardımcı olabilir.
Panik Atak Düzelir mi?
Panik atak yaşayan birçok kişi, uygun psikolojik destek ve gerektiğinde tıbbi değerlendirme ile belirtilerini önemli ölçüde yönetebilir ve yaşam kalitesini artırabilir. Erken dönemde destek alınması, hem belirtilerin yönetilmesine hem de yaşam kalitesinin korunmasına katkı sağlayabilir.
Panik Atakta Klinik Psikolog Nasıl Destek Olabilir?
Panik atak yaşayan bireylerle yürütülen psikolojik destek süreci; kişinin yaşadığı belirtilerin değerlendirilmesini, panik döngüsünün anlaşılmasını ve kaygıyı sürdüren düşünce ve davranış örüntülerinin ele alınmasını kapsayabilir.
Bilimsel dayanağı bulunan yaklaşımlar doğrultusunda;
- Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
- Kaygı yönetimi çalışmaları
- Nefes ve gevşeme egzersizleri
- Psikoeğitim
- Gerektiğinde psikiyatri değerlendirmesi konusunda yönlendirme
gibi yöntemlerden yararlanılabilir. Uygulanacak yaklaşım, kişinin ihtiyaçlarına göre belirlenir.
Antalya’da Panik Atak için Psikolojik Destek
Antalya’da panik atak nedeniyle psikolojik destek almak isteyen bireyler için öncelikle ayrıntılı bir psikolojik değerlendirme yapılır.
Bu değerlendirme kapsamında;
- Atakların başlangıç zamanı,
- Ortaya çıktığı durumlar,
- Günlük yaşam üzerindeki etkileri,
- Kaygıyı sürdüren düşünce ve davranış örüntüleri,
- Daha önce alınan psikolojik veya psikiyatrik destekler
gibi konular ele alınarak kişiye özgü bir psikolojik destek planı oluşturulur.
Klinik Psikolog Merve Ceren Güngör, Antalya Muratpaşa (Lara) bölgesinde bulunan Özel Sağlık Meslek Hizmet Biriminde çocuk, ergen ve yetişkinlere yönelik yüz yüze psikolojik destek hizmeti sunmaktadır. Uygun görülen durumlarda ise Türkiye’nin her yerinden ergen ve yetişkinlere online psikolojik destek hizmeti de sunmaktadır.
Panik Atak için Online Terapi Yapılabilir mi?
Uygun görülen durumlarda online psikolojik destek, panik atak yaşayan birçok kişi için etkili bir seçenek olabilir. Özellikle bulunduğu şehirde destek alma imkânı bulunmayan veya yüz yüze görüşmeye katılmakta güçlük yaşayan kişiler için online terapi erişilebilir bir alternatif sağlayabilir.
Terapi yönteminin yüz yüze ya da online olarak planlanmasına, kişinin ihtiyaçları ve klinik değerlendirme doğrultusunda karar verilir.
Panik Atak Hakkında Sık Sorulan Sorular
Panik atak kendiliğinden geçer mi?
Panik atak sırasında ortaya çıkan belirtiler çoğu zaman belirli bir süre içerisinde azalır. Ancak atakların tekrarlaması veya kişinin yaşamını belirgin şekilde etkilemesi durumunda profesyonel değerlendirme alınması önerilir.
Panik atak kaç dakika sürer?
Panik ataklar çoğunlukla 10 ila 30 dakika arasında sürer. Bazı fiziksel belirtiler ise daha uzun süre devam edebilir.
Panik atak kalp krizine neden olur mu?
Panik atak ile kalp krizi farklı durumlardır. Bununla birlikte ilk kez gelişen göğüs ağrısı, nefes darlığı veya kalp kaynaklı olabileceği düşünülen belirtilerde gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılması önemlidir.
Panik atak tamamen iyileşir mi?
Birçok kişi uygun psikolojik destek ve gerektiğinde tıbbi tedavi ile belirtilerini önemli ölçüde yönetebilir ve yaşam kalitesini artırabilir. Süreç kişiden kişiye farklılık gösterebilir.
Panik atak tekrarlar mı?
Tekrarlayabilir. Ancak erken dönemde alınan psikolojik destek, atakların günlük yaşam üzerindeki etkisinin azaltılmasına katkı sağlayabilir. Bu nedenle belirtilerin sıklaşması veya günlük yaşamı belirgin şekilde etkilemeye başlaması durumunda ruh sağlığı alanında değerlendirme alınması yararlı olabilir.
