Çocuklar yaşadıkları duyguları, düşünceleri ve deneyimleri her zaman sözcüklerle ifade edemeyebilirler. Özellikle gelişim döneminde bulunan çocuklar için oyun; yalnızca eğlenceli bir etkinlik değil, aynı zamanda kendilerini ifade ettikleri doğal bir iletişim biçimidir. Çocuklar oyun aracılığıyla korkularını, kaygılarını, öfkelerini, meraklarını ve yaşamlarında anlamlandırmakta zorlandıkları olayları sembolik olarak dışa vurabilirler.
Bu nedenle oyun, çocukların duygusal dünyasını anlamada ve psikolojik destek sürecinde önemli bir araç olarak kullanılmaktadır. Oyun terapisi ise oyunun iyileştirici ve ifade edici gücünden yararlanılarak yürütülen, bilimsel temellere dayanan bir psikoterapi yöntemidir.
Klinik Psikolog Merve Ceren Güngör, Antalya Muratpaşa Lara bölgesinde bulunan Özel Sağlık Meslek Hizmet Biriminde çocuklara yönelik oyun terapisi hizmeti sunmaktadır. Aileler oyun terapisi hakkında en sık; “Oyun terapisi nedir?”, “Oyun terapisi hangi çocuklar için uygundur?”, “Oyun terapisi kaç seans sürer?”, “Çocuğum terapiye yalnız mı girer?” ve “Oyun terapisi online yapılabilir mi?” gibi sorular yöneltmektedir.
Oyun Terapisi Nedir?
Oyun terapisi; çocukların duygularını, düşüncelerini ve yaşadıkları deneyimleri oyun aracılığıyla ifade etmelerine yardımcı olan, bilimsel temelli bir psikoterapi yöntemidir.
Yetişkinler çoğunlukla duygularını konuşarak ifade ederken, çocuklar oyun oynayarak iletişim kurarlar. Bu nedenle oyun, çocukların gelişimsel özelliklerine uygun doğal bir ifade dilidir.
Oyun terapisi yalnızca birlikte oyun oynamaktan ibaret değildir. Her seans; çocuğun gelişim özellikleri, ihtiyaçları ve terapi hedefleri doğrultusunda planlanan profesyonel bir psikoterapi sürecidir. Terapist, çocuğun oyununu dikkatle gözlemler; oyun içerisindeki duygusal temaları, ilişki kurma biçimlerini ve ifade ettiği ihtiyaçları değerlendirerek terapi sürecini bilimsel yaklaşımlar doğrultusunda yürütür.
Çocuk Merkezli Oyun Terapisi Nasıl Uygulanır?
Çocuk Merkezli Oyun Terapisi, çocuğun güvenli, kabul edici ve yargılanmadığı bir ortamda kendisini özgürce ifade edebilmesini temel alan bir terapi yaklaşımıdır.
Bu yaklaşımda terapist, çocuğu belirli bir oyuna yönlendirmek yerine onun oyununu takip eder; duygularını anlamlandırmasına, kendisini ifade etmesine ve içsel kaynaklarını kullanmasına eşlik eder.
Kurulan güven ilişkisi sayesinde çocuk, yaşadığı duyguları ve deneyimleri oyun aracılığıyla güvenli bir şekilde ifade etmeye ve anlamlandırmaya başlayabilir. Böylece duygu düzenleme becerileri, problem çözme kapasitesi, özgüveni ve sosyal ilişkileri zaman içerisinde desteklenebilir.
Her çocuğun gelişimsel özellikleri ve ihtiyaçları farklı olduğundan terapi süreci de tamamen bireysel olarak planlanmaktadır.
Oyun Terapisi Hangi Durumlarda Tercih Edilebilir?
Oyun terapisi birçok farklı duygusal, sosyal ve davranışsal güçlük yaşayan çocuklarda destekleyici bir psikoterapi yöntemi olarak uygulanabilmektedir.
Özellikle aşağıdaki durumlarda sıklıkla tercih edilmektedir:
- Kaygı ve yoğun korkular
- Ayrılık kaygısı
- Okula uyum güçlükleri
- Kardeş kıskançlığı
- Öfke kontrolünde zorlanma
- Davranış problemleri
- İçe kapanıklık
- Özgüven sorunları
- Boşanma sürecine uyum
- Yas süreci
- Travmatik yaşantılar
- Akran zorbalığı
- Sosyal becerilerin desteklenmesi
- Dikkat ve dürtü kontrolünü destekleyici çalışmalar
- Stresle ilişkili bazı davranış sorunları
Oyun terapisi, her çocuk için gerekli ya da uygun bir psikoterapi yöntemi olmayabilir. Çocuğun yaşadığı güçlüğün doğru şekilde değerlendirilmesi ve ihtiyaçlarına en uygun psikolojik destek yönteminin belirlenmesi, terapi sürecinin en önemli aşamalarından biridir. Bu nedenle oyun terapisinin uygun olup olmadığına, kapsamlı klinik değerlendirme sonrasında klinik psikolog tarafından karar verilmektedir.
Bunun yanında oyun terapisi; gelişimsel, nörogelişimsel veya ruh sağlığına ilişkin bazı tanıları bulunan çocuklarda da, uygun görüldüğü durumlarda kapsamlı psikolojik destek planının bir parçası olarak uygulanabilmektedir. Her çocuğun ihtiyaçları farklı olduğundan, oyun terapisinin uygunluğu klinik psikolog tarafından yapılan değerlendirme sonrasında belirlenmektedir.
Oyun Terapisi Kaç Seans Sürer?
Oyun terapisinin süresi her çocuk için aynı değildir. Seans sayısı; başvuru nedeni, çocuğun ihtiyaçları, gelişimsel özellikleri ve terapi sürecindeki ilerleyişine göre değişiklik gösterebilir.
Genel olarak;
- Seanslar yaklaşık 45-50 dakika sürmektedir.
- Terapi süreci ortalama 8-20 seans arasında planlanabilmektedir.
- Bazı çocuklarda daha kısa, bazı çocuklarda ise daha uzun süreli psikolojik destek gerekebilmektedir.
Terapi süreci belirli bir seans sayısını tamamlamaktan ziyade, çocuğun ihtiyaçları doğrultusunda planlanmakta ve düzenli olarak değerlendirilmektedir.
Oyun Terapisi Online Yapılabilir mi?
Oyun terapisi temel olarak yüz yüze uygulanan bir psikoterapi yöntemidir.
Bazı özel durumlarda çevrim içi uygulamalar planlanabilse de bunun uygun olup olmadığı; çocuğun yaşı, gelişim düzeyi, dikkat süresi, başvuru nedeni ve terapi hedefleri dikkate alınarak klinik psikolog tarafından değerlendirilmektedir.
Oyun Terapisinin Etkililiği
Bilimsel araştırmalar, oyun terapisinin uygun çocuklarda ve bu alanda eğitim almış uzmanlar tarafından uygulandığında etkili psikolojik destek yöntemlerinden biri olduğunu göstermektedir.
Ancak her çocuk kendine özgü gelişimsel özelliklere, yaşam deneyimlerine ve ihtiyaçlara sahiptir. Bu nedenle terapi süreci ve elde edilen kazanımlar çocuktan çocuğa farklılık gösterebilmektedir.
Terapi sürecinin etkililiğini; doğru değerlendirme yapılması, aile ile iş birliği içerisinde çalışılması ve sürecin düzenli devam etmesi desteklemektedir.
Antalya Lara’da Oyun Terapisi Hizmeti
Klinik Psikolog Merve Ceren Güngör, Antalya Muratpaşa Lara bölgesinde bulunan Özel Sağlık Meslek Hizmet Biriminde çocuklara yönelik Çocuk Merkezli Oyun Terapisi hizmetini yüz yüze sunmaktadır.
Terapi süreci öncesinde gerçekleştirilen ilk değerlendirme görüşmesinde çocuğun başvuru nedeni, gelişimsel öyküsü, aileden alınan bilgiler ve mevcut ihtiyaçları ayrıntılı olarak ele alınmaktadır. Bu değerlendirme doğrultusunda oyun terapisinin uygunluğu belirlenmekte ve her çocuk için bireysel bir terapi planı oluşturulmaktadır.
Amaç; çocuğun güvenli bir terapötik ilişki içerisinde duygularını ifade edebilmesini desteklemek, gelişimsel kapasitesini ve duygusal kaynaklarını güçlendirmek, ihtiyaçlarına uygun psikolojik destek sunmaktır.
Sık Sorulan Sorular
Çocuğum terapiye yalnız mı girer?
Çoğu durumda evet. Oyun terapisi seansları çocuk ile terapist arasında yürütülmektedir. Bununla birlikte ebeveynlerle belirli aralıklarla değerlendirme ve geri bildirim görüşmeleri yapılarak terapi süreci birlikte takip edilmektedir.
İlk görüşmede neler yapılır?
İlk görüşme genellikle ebeveynlerle gerçekleştirilmektedir. Bu görüşmede çocuğun gelişim öyküsü, başvuru nedeni ve aile tarafından gözlemlenen güçlükler ayrıntılı olarak değerlendirilmektedir. Elde edilen bilgiler doğrultusunda uygun terapi planı oluşturulmaktadır.
Oyun terapisinde aile ile görüşme yapılır mı?
Evet. Oyun terapisi sürecinde ebeveynlerle belirli aralıklarla değerlendirme ve geri bildirim görüşmeleri gerçekleştirilmektedir. Bu görüşmelerde çocuğun terapi süreci, aile içi iletişim ve ev ortamında uygulanabilecek destekleyici yaklaşımlar ele alınmaktadır. Ancak çocuğun terapi sürecinin gizliliği ve terapötik ilişki etik ilkeler doğrultusunda korunmaktadır.
Ailenin terapi sürecindeki rolü nedir?
Aile, oyun terapisinin önemli bir parçasıdır. Gerektiğinde ebeveyn görüşmeleri yapılarak çocukla iletişim, sınır koyma, duygu düzenleme ve ev ortamında destekleyici yaklaşımlar konusunda rehberlik sağlanmaktadır.
Oyun terapisi ne zaman sonuç verir?
Her çocuğun terapi süreci birbirinden farklıdır. Bazı çocuklarda terapi sürecine ilişkin olumlu değişimler daha erken gözlenebilirken, bazı çocuklarda daha uzun süreli psikolojik destek gerekebilmektedir. Sürecin düzenli devam etmesi ve aile ile terapist arasındaki iş birliği, terapinin etkililiğini destekleyen önemli unsurlar arasındadır.
